http://addurl.nu Verification: 2eb47d17cfb1428b Your SEO optimized title page contents
آخرین خبرها
خانه / دانشجو / آموزشی(دانشجویان) / نشانگرهای ژنتیکی- زیست آموزان

نشانگرهای ژنتیکی- زیست آموزان

نشانگرهای ژنتیکی

فنوتیپ هر گیاه توسط ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی تعیین میگردد. انتخاب و اصلاح ارقام گیاهی

برای صفات مورد نظر، همواره با مشکلاتی رو به رو بوده است و از مدتها پیش، متخصصین

اصلاح نباتات در پی یافتن نشانگرهای ژنتیکی بوده اند که با صفات مورد نظر لینکاژ داشته باشند تا بدین

ترتیب از آنها به عنوان معیار غیر مستقیمی در انتخاب ارقام استفاده نمایند. برای آنکه صفتی به عنوان

نشانگر ژنتیکی مورد استفاده قرار گیرد باید حداقل از دو خصوصیت متفاوت بودن بین دو فرد )چندشکلی(

و توارث برخوردار باشد. نشانگری در اصلاح نباتات مفید است که لینکاژ )پیوستگی( نزدیکی با ژنهای

مورد نظر داشته، توارثپذیری آن باال بوده و اندازهگیری آن نیز آسان باشد.

نشانگرهای ژنتیکی به طور کلی به ۴ گروه نشانگرهای مورفولوژیکی )براساس صفات ظاهری گیاه(،

نشانگرهای مبتنی برDNA ،نشانگرهای پروتئینی و نشانگرهای سیتوژنتیکی تقسیم بندی میشوند )نقوی

و همکاران، ۴۸۳۴:)

۱ .نشانگرهای مورفولوژیکی

این نوع نشانگرها، نشان دهنده تنوع در شکل ظاهری یا نحوه عملکرد یک گیاه هستند. ظهور ریشک،

رنگ دانه، واکنش به هورمونها و علفکشها و بیماریها از این گونه هستند. با این همه، ارزیابی های

فنوتیپی به دلیل تاثیر محیط بر روی بیان ژن، وجود اثرات غالبیت و اپیستازی، وجود پلیوتروپی، تغییر

در نفوذ ژن، وابستگی به بافت و مرحله رشدی، زمان بر بودن آزمایشات ارزیابی و محدود بودن اطالعات

ژنتیکی بدست آمده کاربرد محدودی دارند )نقوی و همکاران، ۴۸۳۴٫)

۲ .نشانگرهای سیتوژنتیکی

های آنها، خصوصاٌ انجام مطالعات سیتوژنتیکی در گونه های گیاهی و همچنین جمعیت گیاهان وحشی و

بومی، اهمیت زیادی دارد و دارای یک نقش عمومی در اصلاح گیاهان مختلف زراعی و همچنین نقشهای

اختصاصی مختلفی بر حسب ساختار سیتوژنتیکی و اهداف اصلاحی در گونه های خاص میباشد. نقش

عمومی سیتوژنتیک عبارت است از فراهم آوردن اطالعات کمی در مورد تاریخچه تکامل گیاه، بررسیهای

سیتولوژیکی و تعیین مشخصات آن، قرابت گونه ها و غیره. برخی از این اطالعات جهت دسترسی به

اهداف اصلاحی و تعیین استراتژی مناسب ضروری هستند. وجود اختالف در شکل و اندازه کروموزومها

میتواند بیانگر اختلافات ژنتیکی باشد. تلوسنتریکها، ایزوکروموزومها، جابجاییها و الگوهای نواربندی

از این گروهند)نقوی و همکاران، ۴۸۳۴٫)

۳ .نشانگرهای پروتئینی

نشانگرهای پروتئینی، نمایانگر تنوع در پروتئینها )محصوالت حاصل از ژنها( هستند. ایزوزایمها و

ترکیبهای پروتئین آندوسپرم از این نوع هستند. روشهای بیوشیمیایی براساس الکتروفورز پروتئینهای

بذر و آنزیمها ارایه شدهاند که مفید بودن آنها در تجزیه و تحلیل تنوع ژنتیکی به اثبات رسیده است. این

روشها تفاوت بین پروتئینهای ذخیرهای دانه یا آنزیمهای رمز شونده به وسیله آللهای مختلف یک یا چند

مکان ژنی را شناسایی میکنند. استفاده از روشهای بیوشیمیایی تا حدی اثر محیط را حذف میکند، اما

مفید بودن آنها به علت عدم توانایی در شناسایی سطوح پایین تنوع، پوشش ژنومی محدود، توزیع غیر

تصادفی و تعداد کم آنها محدود میشود )نقوی و همکاران، ۴۸۳۴٫)

۴ .نشانگرهای مبتنی بر DNA

در سالهای اخیر، از نشانگرهای مبتنی برDNA برای مطالعات پایه ای و کاربردی موجودات مختلف

استفاده شده است، به طوریکه کشف انواع مختلفی از نشانگرهای مبتنی برDNA باعث پیشرفت عمده ای

در مطالعات ژنتیکی گردیده است. از این نشانگرها در مواردی مانند ایجاد نقشه های ژنتیکی و فیزیکی

در موجودات زنده و شناسایی ژنهای کمی و کیفی و طبقه بندی آنها و میزان تنوع ژنتیکی بین موجودات

استفاده شده است )قره یاضی، ۴۸۱۵ .)از نشانگرهای مبتنی بر DNA برای تعیین میزان تنوع ژنتیکی و

تعیین ارتباط فنوتیپی در گونههای مختلف استفاده میشود. در نشانگرهای مبتنی بر DNA توالی خاصی

از مولکول DNA به راحتی آشکار شده و توارث آن قابل رؤیت است.

 انواع نشانگرهای مبتنی بر DNA

این نشانگرها بسته به چگونگی نشان دادن چندشکلی، به دو دسته کلی نشانگرهای DNA مبتنی بر دورگ

گیری و نشانگرهای DNA مبتنی بر واکنشهای زنجیرهای پلیمراز )PCR[4 )]تقسیم بندی میشوند.

در نشانگرهای DNA مبتنی بر دورگ گیری، از یک قطعه کوچک DNA نشاندار شده به نام کاوشگر

جهت دورگ گیری با DNA الگو استفاده میشود. این دسته از نشانگرها، چندشکلی بین افراد را براساس

دورگ گیری DNA با کاوشگر نشان داده و قدیمیترین نوع نشانگرهای مبتنی بر DNA میباشند )پترسون

و همکاران، ۴۹۹۴ .)سردسته این گروه از نشانگرها، چندشکلی طولی قطعه های حاصل از هضم

)]۲]RFLP )است. از دیگر نشانگرهای این گروه، نشانگرهای ]۸]VNTR و]۴ ]RLGS میباشند.

واکنش PCR تکنیک بسیار قوی و نوینی است که در مدت زمان کوتاهی، تکثیر ردیف انتخابی و مورد

نظر از مولکول DNA را فراهم میسازد. با استفاده از این روش میتوان هرگونه توالی DNA مورد

نظر را در مقادیر زیادی در شرایط درون شیشه ای تکثیر نمود )باقری و همکاران، ۴۸۳۱ .)از نشانگرهای

مبتنی بر PCR میتوان به نشانگرهای رپید، نشانگرهای حاصل از تفاوت طول قطعات قابل تکثیر

)ALP[5 ،)]چندشکلی طولی قطعه های حاصل از تکثیر )AFLP )و توالیهای تکراری ساده یا

ریزماهواره ها )SSRs )اشاره کرد )قره یاضی، ۴۸۱۵ .)ریزماهواره ها نشانگرهایی هستند که مناطق

با تنوع باالیی را بر روی ژنوم شناسایی میکنند، به آنها توالیهای ساده تکراری )SSR )یا توالیهای

کوتاه جفت شونده )STR )نیز می گویند.

ISSR نشانگرهای

از نشانگرهایی که در مطالعات تنوع ژنتیکی موجودات زنده و گیاهان کاربرد دارند، توالیهای تکراری

ساده داخلی]۱ ]یا ISSR ها می باشند. ISSR یک روش بر پایه ریزماهواره ها است که به اطالعات

اولیه در زمینه ژنوم و طراحی آغازگرها نیاز ندارد. این نشانگر نیمه تصادفی بوده و در حضور یک

آغازگر مکمل نسبت به ریزماهواره هدف، تکثیر مییابد که این عمل در حضور آغازگرهای بدون جایگاه

انتخابی، ولی دارای نوکلئوتیدهای تکراری مانند AC ،AG ،GT و غیره انجام میشود و به همین دلیل

این نشانگرها PCR primed-Microsatellite یا PCR – MP نیز نامیده شده اند. این تکنیک

الگوهای چندشکل زیاد و چند لوکوسی ایجاد می نماید. کاربرد نشانگرهای ISSR ساده بوده و به صرف

وقت زیادی نیاز ندارد اما به نظر میرسد به دلیل طویل تر بودن اندازه آغازگرشان، تکرارپذیری آنها در

حد نشانگرهای SSR باشد. )ردی و همکاران، ۲۲۲۲ .)میزان تکرارپذیری در نشانگر ISSR بین ۹۵-

۹۲ % گزارش شده است و تنها باندهای ضعیف قابلیت تکرارپذیری ندارند، همچنین نتایج به دست آمده

از این نشانگر تحت تأثیر غلظت DNA قرار میگیرد. نشانگرهای ISSR نسبت به RAPD باند کمتری

معموالً تولید میکنند. آغازگرهای دو نوکلئوتیدی با تکرارهای CA ،AC ،TC ،CT ،GA و AG میزان

پلی مرفیسم باالتری نسبت به سایر آغازگرهای با تکرارهای دو نوکلئوتیدی دارند. تکرارهای AT

فراوانترین تکرار دو نوکلئوتیدی در گیاهان است، ولی عیب آغازگرهای حاصل از آن این است که اغلب

دچار خود اتصالی در طی مراحل PCR میشوند و در نتیجه به خوبی تکثیر نمیشوند )ردی و همکاران،

۲۲۲۲ .)این نشانگرها میتوانند در مطالعات تنوع ژنتیکی بر روی جمعیتهای طبیعی و تمایز گونه ها،

نقشه یابی ژنتیکی، نشانمند کردن ژن و انتخاب به کمک نشانگر، مشخص ساختن فراوانی توالیهای

ریزماهواره ای استفاده شوند. همچنین این نشانگرها جهت تکمیل نقشه های پیوستگی سایر نشانگرها مانند

RFLP و SSR به کار می روند)پترسون و همکاران، ۴۹۹۴٫)

جوابی بنویسید

Verification: 2eb47d17cfb1428b
رفتن به نوارابزار